Ervaringen

 

Fruit World verkoopt eerste Sonata van 2009 in Europa

Maandag 2 maart werden de eerste Sonata en Elsanta aardbeien aangevoerd bij Fruit World in Breda. De aardbeien zijn afkomstig van Gijs Hoogendoorn, Nederlandse teler van kleinfruit in het zuiden van Portugal. Hij plantte op diverse tijdstippen in de winter gekoelde trayplanten. Door het gunstige klimaat in de buurt van Faro kan er al vroeg onder de ongestookte folietunnels geoogst worden.
 



Een mooi produkt zegt Sander Sherff, commercieel manager bij Fruit World. Zowel Sonata als Elsanta zien er mooi uit en zijn goed gezet. Het kwaliteitsprodukt wordt in zwarte punnets onder ‘Black Label’ verkocht.

Over enkel weken begint in Portugal ook de oogst van het ras Figaro, een kruising van Elsanta, maar harder en groffer van maat dan Elsanta.

 

Eerste Sonata in België begin maart 2008

Sinds begin maart worden er weer aardbeien van het ras Sonata geleverd op Veiling Hoogstraten. Deze zijn geteeld in een belichte teelt door de familie Kenis-Jochems uit Meer, Hoogstraten in België. Robin en Angela telen er ruim 7000 m² Sonata en 18000 m² Elsanta onder glas. Ze beginnen hun seizoen met Sonata omwille van de makkelijke vruchtzetting en de uniforme vruchtvorm , twee typische eigenschappen van het ras.

Hiervoor werd er reeds vroeg, rond half december, trayplanten gezet op substraatpotten. De planten werden nachtonderbrekend belicht met gloeilampen vanaf einde december gedurende drie weken. Vanaf einde januari werd er aanvullend bij belicht met assimilatielampen (ongeveer 11.000 lux). Dochter Anne en zoon Gijs plukken fier perfect gevormde Sonata vruchten voor het Paasweekend. Ze zien er uit als paaseieren! Fantastisch en ze smaken heerlijk.


 

Eerste Figaro aardbeien geplukt in 2008 in Portugal

Gijs Hoogendoorn heeft de eerste week van maart de eerste Figaro vruchten in een onverwarmde tunnel geplukt. De vruchten zijn mooi gezet en hebben een mooi rode kleur. Ze zijn groter van stuk dan Elsanta en aantrekkelijk vanwege de makkelijke plukbaarheid. Er werden trayplanten gezet rond 20 december. Deze hadden vier weken koelcelbewaring gehad. De aardbeien worden door FruitWorld in Breda verhandeld.

 


 

Sonata zet verder door in Europa

 

Sonata werd vanaf 2002 uitgetest op diverse proeftuinen onder nummer 9802. De goede vruchtvorm en vruchtzetting vielen daar telkens op. Er worden in de praktijk productiecijfers behaald die vergelijkbaar zijn met Elsanta. Daarnaast is Sonata voor de vollegrondsteelt ook minder vorstgevoelig dan Elsanta. Omwille van deze eigenschappen breidt het areaal Sonata in Noord-Europa gestadig uit. De belangrijkste afzetgebieden zijn vooral Duitsland (50 %), Nederland (25 %) en ook steeds meer in Scandinavië (10 %), Engeland en Schotland (12 %). Het ras kent vooral succes in de vollegrondsteelt. Fresh Forward doet de eerste testen met Sonata in Canada en de USA.

Plantenvermeerdering

Sonata werd bij de introductie van het ras eerst vermeerderd door de Nederlandse vermeerderingsbedrijven Flevoplant, Rapo, De Kemp, Neessen, Van Alphen en Kovaka en het Duitse vermeerderingsbedrijf Kraege. Sindsdien zijn er andere vermeerderaars zowel in Nederland als elders in Europa Sonata gaan vermeerderen en krijgen nog meer vermeerderaars een licentie volgend jaar. Was er nog een vermeerderingsareaal van pakwek 120 ha in 2007 in Europa dan wordt voor 2008 een vermeerderingsareaal van meer dan 155 ha verwacht waardoor de kaap van 50 miljoen productieplanten zal worden overschreden.

 

Konings-plantenkwekerij Kovaka

Ad Konings schat dat in de vier jaar dat zijn bedrijf Sonata vermeerdert, het aandeel wachtbedplanten van dit ras is opgelopen tot dertig procent bij zijn klanten, voornamelijk telers in Nederland en België. Teelttechnisch in de vermeerdering is het een ander ras : “In vergelijking met Elsanta op het wachtbed start Sonata wat trager. Dit is ook zo in de vermeerdering, er worden pas laat uitlopers gevormd. Sonata levert minder planten op dan Elsanta. Daar tegenover staat dat Sonata makkelijker zijneuzen vormt en zo toch haar productie haalt. Vandaar dat Sonata dan ook een 10tal dagen later geplant wordt op productievelden en het wachtbed. Sonata krijgt niet zo snel meeldauw als Elsanta. Daartegenover staat dat Sonata wel meer behoeftig is voor sporenelementen en magnesium zowel in vermeerdering als tijdens de productieteelt”.

 

Ontwikkelingen bij telers en handel in Nederland

In Nederland is de belangstelling voor Sonata vooral gericht op de voorjaarsteelt met trayplanten in de kas, de normaalteelt die vervroegd wordt door afdekking met vliesdoek en de gekoelde teelt met wachtbedplanten in de zomer.

Klaas de Jager-Greenery

Vooral The Greenery heeft Sonata opgenomen in haar aardbeipakket en breidt dit met succes uit. In 2006 ondersteunde The Greenery de introductie van het ras nog met een prijsgarantieregeling. Het voorbije jaar werd het ras aan normale prijzen in vergelijking met Elsanta vermarkt. Engeland is daarbij een geïnteresseerde markt. Sonata is een product dat via de Greenery ook afzet kent in Rusland. Sonata wordt daarvoor doelbewust licht gekleurd, zeg maar oranje geoogst. De narijping verloopt homogeen zodat op de bestemming in Moskou de aardbeien rijp aankomen. Volgens Greenery-teeltbegeleider Klaas de Jager was er in 2007 naar schatting bijna 8 procent van de totale aardbeienaanvoer van het ras Sonata:
“De verwachting is dat dit naar 2008 gaat verdubbelen. De interesse ligt vooral in de normaalteelt die afgedekt wordt en in de vroege plantingen met gekoelde wachtbedplanten. Daar zal het areaal groeien naar ongeveer 40 % Sonata. Ook de vroege kasteelt met Sonata neemt toe daar Elsanta steeds met gegroefde, flesvormige en misvormde vruchten zit”.

 

Jan Perthijs ‘hoge plukbaarheid, goede bewaarbaarheid”

Het bedrijf van Perthijs teelt 13 ha gekoelde teelt en 2 ha kasaardbeien in Etten-Leur bij Breda. Hij is een pionier van het eerste uur en heeft vier jaar teeltervaring met Sonata.
Naar 2008 schakelt Perthijs volledig over naar Sonata en plant helemaal geen Elsanta meer. Een voordeel is volgens hem de makkelijke plukbaarheid:
“Sonata vruchten klikken makkelijk af. Daarnaast is er weinig sorteerwerk door de uniforme vruchtmaat.”

Perthijs heeft al enkele jaren in de normaalteelt Sonata staan onder vliesafdekking:
”Het grote voordeel is dat de zetting zo goed loopt. Met Elsanta heb je altijd wel katteneuzen of nachtvorstschade. De vruchtsmaak van Sonata is vaak beter dan van Elsanta. Vogels pikken echter ook liever Sonata aan. Ook de bladluizen komen af op de Sonata vanwege het zoetere bladsap. Hierbij moet wel rekening gehouden worden, vooral bij de augustusplanting die in het voorjaar afgedekt wordt. Dan kan onder bedekking al snel de luis opkomen. Hier moet in het bestrijdingsschema op gelet worden: er moet tijdig tegen bladluis gespoten worden”.

Volgens Perthijs geeft Sonata een zeer gelijke sortering en geen misvormde aardbeien:
”Bij Elsanta hebben we heel vaak groene gegroefde punten die slecht doorkleuren. Ook na de bewaring kleuren die niet meer door. Die groene punten tref je bij Sonata helemaal niet aan. We plukken Sonata licht oranje voor transport naar Rusland. De vruchten kleuren tijdens het transport mooi homogeen verder door en de houdbaarheid is op die manier goed”.

Toon Van den Berg “uniforme sortering”

Van den Berg teelt ongeveer 20 ha aardbeien in Rijsbergen, bij Breda. Alles is gekoelde teelt met wachtbedplanten waarvan afgelopen zomer 5 ha Sonata. Of er naar volgend jaar meer Sonata komt houdt hij nog in beraad. Toch is de conclusie positief volgens Toon:
“Het weer afgelopen zomer was perfect voor Sonata, niet al te warm waardoor een gezapig groeiende plant. De producties zitten boven de 25 ton per ha en de sortering is zeer gelijkvormig. De pluk begint vrijwel gelijk met Elsanta maar geeft nooit die echte productiepiek, de bloemtakken komen meer gespreid bij Sonata. De plukduur is daardoor wat langer en dit maakt betreft arbeidsverdeling het organiseren van de pluk toch makkelijker, ook een belangrijk voordeel.”

Van den Berg zet Sonata vooralsnog alleen in het voorjaar. Bij een te warme zomer kan de huid wat zachter worden. Voor de gekoelde teelt is einde juni nog mogelijk maar in juli nog planten voor de tunnelteelt is wat laat wanneer de lichthoeveelheid vermindert in het najaar wat het afrijpingen bemoeilijkt. Wat betreft teelt en prijsvorming liggen Sonata en Elsanta dicht bij elkaar, meent van den Berg. De prijsvorming is volgens Greenery-teler Van den Berg voor Sonata en Elsanta vergelijkbaar. “Sonata werd dit jaar soms zelfs beter betaald, puur vanwege de mooie presentatie in de kist. De eerdere terughoudendheid van de handel, onder het mom van vermeende kwetsbaarheid van Sonata, is nu verdwenen.”

 

Anette Kers-Fruitmasters

Sonata loopt nu ook in de vermarkting op Fruitmasters te Geldermalsen. De prijs is vrijwel vergelijkbaar met Elsanta. Volgens R&D verantwoordelijke Anette Kers moeten voor de afzet echter extra inspanningen geleverd worden :”Voor Elsanta loopt dit al jaren automatisch maar voor een nieuw ras moet er ondersteunend geïntroduceerd worden door afspraken te maken met de handel en het niet zomaar voor de veilingklok te zetten. Belangrijk is echter ook een goede houdbaarheid van de vruchten te garanderen voor de verkoop naar verder gelegen gebieden zoals Rusland. Teelttechnisch moet daar op gestuurd worden en anderzijds moet daar ook rekening mee gehouden worden bij de keuze van het afzetgebied”.

Cees Peters “geen kromme aardbeien”

Cees Peters uit Hoeven had goede ervaringen afgelopen zomer met Sonata in de gekoelde teelt. Hij levert zijn aardbeien op Fruitmasters te Geldermalsen. Volgens Peters:
“De prijsvorming voor Sonata doet er niet onder voor die van Elsanta. Sonata geeft geen misvormde aardbeien. Bij Elsanta daarentegen is de vorm heterogeen en belandt toch een te groot aandeel Elsanta in de industrieklasse. Dit heb je bij Sonata nagenoeg niet. Sonata haalt ook de beoogde productie.”

Dit is reden genoeg voor Cees Peters om het areaal volgende zomer over te schakelen naar 10 ha, bijna de helft van de bedrijfsoppervlakte.

 

Ziektegevoeligheid Sonata

Sonata is even gevoelig voor stengelbasisrot (Phytophthora cactorum) als haar kruisingsouder Elsanta. Daar moet dus preventief mee rekening gehouden worden: aangieten met Paraat, Aliette of Fenomenal zijn noodzakelijk vlak na het planten. Daartegenover stellen we wel vast dat Sonata minder gevoelig is voor meeldauw (witziekte) in de gekoelde teelt en bij de opkweek van tray- of wachtbedplanten. Bij Elsanta komt er toch al snel gekruld blad voor en loopt de aantasting door meeldauw vlug uit de hand. Sonata is op dat vlak robuster en makkelijker te telen.
Opvallend is ook dat Sonata in de praktijk duidelijk minder gevoelig is voor Xanthomonas (bacterievlekkenziekte) dan de overige junidragers zoals Elsanta of Clery. Toch niet onbelangrijk want bij veel telers neemt het probleem Xanthomonas toe en zijn er geen goede chemische bestrijdingsmiddelen voorhanden. Sonata kan dan een bijdrage leveren tot het verminderen van het probleem Xanthomonas op de vruchten.

 

Specifieke wensen bemesting Sonata

“De manier van telen is als bij Elsanta “ vertelt Eric Peters ,”maar met wat meer aanvoer van magnesium en van nitraat. Afgelopen voorjaar hebben we bij de gekoelde teelt van Sonata 15 gram Agroblen (3-4 maanden) per plant gegeven, dat is 4 gram meer als bij Elsanta.”

Typisch voor Sonata is vaak de wat lichtere bladstand wat terug te wijzen is op de grotere voedingsbehoefte, magnesium en het sporenelement mangaan en soms ook ijzer.
Regelmatig bijvoeden met Mn-preparaten (chelaatvorm, nitraat of organische formulering) kan het probleem voorkomen. Er moet ook voldoende aandacht besteed worden aan de magnesium bemesting. Dit kan door extra in voorraad kieseriet toe te dienen en daarna regelmatig bij te bemesten met bitterzout hetzij door bladbespuiting ofwel meedruppelen.

Bij de vollegrondsteelten is het strooien van patentkali tijdens de bloei erg positief. Op die manier wordt er ook extra magnesium toegediend en daarbovenop kali en dus helemaal geen stikstof. Dit kan een positief effect hebben op de stevigheid van de vruchten en hiermee wordt ook vermeden dat er te veel gewasgroei ontstaat waardoor anders alleen maar het plukken bemoeilijkt wordt en ook meer vruchtrot in de hand gewerkt wordt.

 

 

Figaro aardbeien geplukt in Portugal, December 2007


 

Mooie Figaro aardbeien worden nu aangevoerd door Fruit World uit Portgal. Ze worden daar geteeld door Gijs Hoogendoorn. Hij plantte gekoelde planten einde september en is nu rond de Kerstperiode aan de pluk. De vruchten zijn voldoende gekleurd en stevig voor transport. Ze zijn een maatje dikker dan Elsanta.”

 

 

Eerste week juni, Meer in België, juni 2007


De eerste Figaro aardbeien zijn geplukt door Inge en haar broertjes Stef, Gert, Tom en Ben Krijnen, dit onder het vakkundig oog van hun opa Fons Krijnen. De tweeling Stef en Inge keuren de vruchten op smaak. De grotere jongens Gert, Tom en Ben plukken de vruchten fier bij mekaar!

Vader Luk Krijnen in Meer (België) was nieuwsgierig hoe de vruchten er gingen uit zien en had al twee maanden geleden een klein partijtje wachtbedplanten Figaro opgeplant tussen Elsanta.

Over enkele weken begint een beperkt aantal telers in de regio Noord-Brabant en Hoogstraten te plukken van Figaro. Er zijn ongeveer 100.000 wachtbedplanten in de gekoelde teelt gezet vanaf half mei en er volgen nog enkele proefplantingen in juni. Figaro, geselecteerd door Fresh Forward, heeft Elsanta als kruisingsouder. Typisch voor Figaro is de makkelijke wortelontwikkeling en vlotte weggroei bij warm weer. Het ras maakt wat meer bladmassa vooraleer het in de bloei gaat. De vruchten zijn groter dan Elsanta en kleuren minder snel donker. Dit zou wel eens een belangrijke troef kunnen zijn in de klassieke gekoelde teelt. Elsanta geeft namelijk snel meer kleine vruchten in warme weersomstandigheden.

The Greenery, Fruitworld en Veiling Hoogstraten volgen deze zomer met belangstelling de mogelijkheden van het ras Figaro in de verlate teelt.

 

 

Eerste Sonata geplukt in Nederland, maart 2007

BEEKERS BERRIES PLUKT EERSTE SONATA AARDBEIEN IN 2007

Will Beekers is de eerste week van maart begonnen aan de oogst van Sonata die hij op een oppervlakte van 1 ha onder glas teelt. Voor de Kerst einde 2006 werden er trayplanten (opgekweekt door Kovaka) gepoot in emmertjes gevuld met een cocossubstraat. Will is er weer in geslaagd om met gebruik van assimilatiebelichting erg vroeg aan de pluk te gaan met Sonata. Het is een uitermate mooi product. De aardbeien presenteren bijzonder mooi met de punten omhoog gelegd in de zwarte pondsdoosjes.

Op de vraag “Waarom Sonata ?” antwoordt Will: “het ras zet gewoon perfect, er is geen enkele kromme aardbei tussen, de vorm is zo uniform en ze glanzen mooi”.

De aardbeien worden onder het merk Sweet Supreme verhandeld en je vindt de Sonata’s bij de betere fruit-en groentewinkel in Nederland en België. In de winkel steekt Sonata met kop en schouders boven de beste Spaanse aardbeien uit en dit vertaalt zich ook in een meerprijs die oploopt tot het drievoudige.
 

 

 

 

©Fragaria Holland BV.
Alle rechten voorbehouden. Verveelvoudiging, geheel of gedeeltelijk, is niet toegestaan zonder schriftelijke toestemming van Fragaria Holland BV.